Kennis · AI-veiligheid

AI-veiligheid

Welke informatie kun je beter niet in een openbare AI-tool plakken?

Behandel een AI-prompt niet als een privékladblok. Controleer eerst welke gegevens je deelt, waarom dat nodig is en welke afspraken gelden voor de AI-omgeving die je gebruikt.

Gepubliceerd en bijgewerkt op 23 augustus 2026 · circa 8 minuten leestijd

Kort antwoord: plak niet zomaar persoonsgegevens, vertrouwelijke bedrijfsinformatie, wachtwoorden of API-sleutels, productiegegevens, ongepubliceerde broncode of gevoelige documenten in een AI-tool die je organisatie niet heeft beoordeeld en goedgekeurd. Soms kan verwerking wél verantwoord zijn, maar dan moeten doel, noodzaak, rechten, beveiliging en afspraken met de aanbieder duidelijk zijn.

“Openbare AI-tool” is geen juridische categorie

In deze uitleg bedoelt Lernix met een openbare AI-tool een generatieve AI-dienst die je zelf via internet kunt gebruiken zonder dat jouw organisatie vooraf de contractuele, privacy- en beveiligingsvoorwaarden voor dat gebruik heeft beoordeeld. Dat is een praktische omschrijving, geen formele term uit de AVG of AI-verordening.

Het risico verschilt per aanbieder, abonnement, configuratie en contract. Sommige zakelijke AI-omgevingen bieden andere afspraken over gegevensgebruik, bewaartermijnen, toegang, logging en training dan consumentenproducten. Controleer daarom de concrete dienst en de afspraken van jouw organisatie in plaats van te veronderstellen dat alle AI-tools hetzelfde met invoer omgaan.

Begin met de gevoeligheid van de informatie

De Autoriteit Persoonsgegevens benadrukt dat persoonsgegevens ook tijdens het gebruik van generatieve AI kunnen worden ingevoerd en verwerkt. OWASP noemt daarnaast onder meer financiële gegevens, gezondheidsinformatie, vertrouwelijke bedrijfsdata, securitycredentials en juridische documenten als gevoelige informatie die extra bescherming vraagt.

Eerst classificeren, dan delen

Niet elk stukje tekst heeft hetzelfde risico

Hoe gevoeliger de informatie, hoe sterker de reden en de beheersmaatregelen moeten zijn voordat je deze met een AI-dienst deelt.

3 niveaus
01

Laag risico

Algemene tekst zonder herleidbare personen, bedrijfsgeheimen, credentials of interne details.

Publieke info→Controle→AI
02

Eerst beoordelen

Persoonsgegevens, interne documenten, klantinformatie of data waarvan gebruiksrechten en noodzaak niet direct duidelijk zijn.

Gegevens→Toegestaan?→Omgeving
03

Niet zomaar delen

Wachtwoorden, API-sleutels, geheime sleutels, bijzondere persoonsgegevens, productie-exports of strikt vertrouwelijke stukken.

Gevoelig→Stop→Veilige route
De categorie bepaalt niet automatisch of verwerking verboden of toegestaan is. Zij helpt bepalen hoeveel beoordeling en bescherming nodig is.

1. Persoonsgegevens: niet automatisch verboden, wel bewust verwerken

Een naam, e-mailadres, telefoonnummer, klantnummer, locatie of combinatie van gegevens kan een persoon direct of indirect identificeerbaar maken. Zodra persoonsgegevens worden verwerkt, kan de AVG van toepassing zijn. Dat betekent onder meer dat je moet kunnen uitleggen waarom de verwerking nodig en rechtmatig is en welke bescherming passend is.

Extra terughoudendheid is nodig bij bijzondere persoonsgegevens, zoals informatie over gezondheid, religie, politieke opvattingen, biometrie of seksuele gerichtheid. Verwijder zulke details uit een prompt wanneer ze niet noodzakelijk zijn voor het doel.

2. Wachtwoorden, tokens en API-sleutels horen niet in een prompt

Credentials geven toegang tot systemen of gegevens en horen daarom niet in gewone AI-prompts, voorbeeldcode of screenshots. Denk aan wachtwoorden, API-keys, private keys, access tokens, databaseverbindingen en herstelcodes. Gebruik placeholders zoals API_KEY_HIER wanneer je hulp nodig hebt bij configuratie of code.

3. Vertrouwelijke bedrijfs- en klantinformatie vraagt toestemming en context

Een offerte, contract, intern advies, aanbestedingsstuk, financiële analyse, niet-gepubliceerde strategie of klantdossier kan vertrouwelijk zijn zonder dat er persoonsgegevens in staan. Controleer daarom niet alleen privacy, maar ook geheimhouding, intellectueel eigendom, contractuele afspraken en intern informatiebeleid.

4. Broncode en productiegegevens zijn niet “maar tekst”

Broncode kan bedrijfslogica, kwetsbaarheden, interne endpoints of configuratie bevatten. Een productie-export kan persoonsgegevens, identifiers en bedrijfsgevoelige data combineren. Deel daarom liever een minimale, opgeschoonde reproductie van het probleem dan een volledige repository, database-export of logbestand.

5. Documenten kunnen gevoeliger zijn dan ze eruitzien

Een document bevat vaak meer context dan nodig is: namen in voetteksten, dossiernummers, opmerkingen, metadata, bedragen, handtekeningen of eerdere versies. Upload daarom niet automatisch het volledige bestand als je alleen hulp nodig hebt met één alinea of één structuurvraag.

30-secondencheck

Kun je dit verantwoord met de AI-tool delen?

Vijf vragen vóór je tekst, code of een bestand invoert.

Voor je plakt

De veiligste prompt bevat alleen wat nodig is

Minimaliseer eerst. Beoordeel daarna pas welke AI-omgeving passend is.

  • Verwijder irrelevante persoonsgegevens.
  • Vervang credentials door placeholders.
  • Deel een fragment in plaats van het hele dossier.
  • Gebruik een goedgekeurde zakelijke omgeving als dat vereist is.
01Heb ik deze informatie echt nodig voor de taak?Check
02Bevat dit persoonsgegevens, secrets of vertrouwelijke informatie?Check
03Mag ik deze gegevens voor dit doel verwerken en delen?Check
04Is deze AI-omgeving hiervoor door mijn organisatie goedgekeurd?Check
05Kan ik dezelfde hulp krijgen met minder of gemaskeerde data?Check
Twijfel?Niet delen en eerst navragen.
Niet nodig?Verwijderen of maskeren.
Dataminimalisatie is vaak de eenvoudigste eerste beveiligingsmaatregel: deel niet meer context dan de taak nodig heeft.

Wanneer maakt een zakelijke AI-omgeving verschil?

Een zakelijke of enterprise-omgeving kan passende extra waarborgen bieden, maar het label alleen is niet genoeg. Controleer de concrete voorwaarden en configuratie: wat gebeurt er met invoer en bestanden, hoe lang worden gegevens bewaard, wie heeft toegang, worden gegevens gebruikt voor modelverbetering, waar vindt verwerking plaats, welke logging is beschikbaar en welke afspraken zijn contractueel vastgelegd?

De juiste conclusie is daarom niet “openbaar slecht, enterprise veilig”. De juiste vraag is: is deze specifieke omgeving, voor deze specifieke gegevens en dit specifieke doel beoordeeld en toegestaan?

Wat SafePaste wel en niet doet

Lernix SafePaste kan herkenbare persoonsgegevens lokaal in je browser helpen maskeren voordat je tekst kopieert naar een AI-tool. Dat verlaagt het risico op onbedoeld delen van zulke gegevens.

SafePaste bepaalt niet of een verwerking juridisch is toegestaan, herkent niet iedere vorm van vertrouwelijke context en vervangt geen informatieclassificatie, autorisatie of leveranciersbeoordeling. Een gemaskeerde tekst kan nog steeds bedrijfsgevoelig zijn.

Praktische vuistregel

Gebruik AI met de kleinst mogelijke hoeveelheid informatie. Deel publieke of opgeschoonde context waar dat kan. Gebruik goedgekeurde systemen waar gevoelige informatie noodzakelijk is. En als je niet weet wat de tool met gegevens doet: zoek dat eerst uit voordat je plakt.

Bronnen en verder lezen

Deze uitleg is gebaseerd op primaire privacy- en securitybronnen. De indeling en voorbeelden zijn de praktische vertaling van Lernix voor dagelijks gebruik.

Bronnen gecontroleerd op 23 augustus 2026. Voorwaarden van afzonderlijke AI-diensten kunnen wijzigen; controleer bij gevoelige verwerking altijd de actuele product- en contractvoorwaarden.

Gerelateerde Lernix-resources